برخلاف تصور رایج که چین را بازیگری انفعالی یا صرفاً تماشاگر بحران‌های خاورمیانه می‌داند، پکن در دو دهه گذشته استراتژی پیچیده‌ای را در پیش گرفته که در آن، «مصلحت اقتصادی» بر «تعهد ایدئولوژیک» غلبه دارد و «ثبات نظام بین‌الملل» بر «تغییر نظم موجود» مقدم است.

حسین قاهری، پژوهشگر مسائل چین و رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین در گفتگو با خبرآنلاین اظهار داشت: از منظر روابط ایران و چین، تغییری در مناسبات دو کشور ایجاد نشده است. موضع رسمی چین همان موضع قبلی است. پکن جنگ را محکوم کرده و همچنان خواستار روابط بلندمدت اقتصادی و سیاسی با ایران است.

نشست روز سه‌شنبه شورای امنیت درباره یمن به جدال لفظی میان نمایندگان آمریکا و چین کشیده شد. واشینگتن ایران و حوثی‌ها را به تهدید کشتیرانی و بی‌ثبات کردن منطقه متهم کرد و خواستار اقدام جدی برای جلوگیری از انتقال سلاح به این گروه شد. پکن نیز آمریکا را مسئول تشدید بحران‌های خاورمیانه دانست.

چین دیگر نمی‌خواهد رابطه با آمریکا را به عنوان بازی مجموع صفر ببیند. پکن به دنبال رابطه‌ای است که در آن رقابت وجود داشته باشد، اما این رقابت قواعد خودش را داشته باشد و به درگیری ویرانگر نرسد. این رابطه قرار است چه مختصاتی داشته باشد؟

آتش‌بس موقت که با میانجی‌گری پاکستان و حمایت سیاسی چین حاصل شد، اکنون با چالش‌های جدی روبرو است و پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای ایران برای صلح دائم، که از طریق پاکستان به آمریکا ارائه شده، نقطه کانونی تحولات دیپلماتیک فعلی است. همزمان چین نیز یک پیشنهاد ۴ ماده‌ای برای صلح و ثبات در خلیج فارس و خاورمیانه ارائه داده‌است.

چگونه ورود آمریکا به جنگ با ایران، از طریق افزایش تقاضای جهانی برای پنل‌های خورشیدی و خودروهای برقی، نگرانی شدید کشورهای جنوب و جنوب شرقی آسیا از کمبود انرژی، و تبدیل چین به بازیگر معقول در برابر آمریکا به‌عنوان قدرت یاغی، به ارتقای جایگاه جهانی چین کمک کرده است؟

در دهه‌های اخیر، توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران تحت تأثیر دو عامل متعارض قرار داشته است: از یک سو تحریم‌های همه‌جانبه غربی که دسترسی به فناوری‌های روز و سرمایه‌گذاری خارجی را محدود کرده، و از سوی دیگر تلاش دولت برای ایجاد زیرساخت‌های دیجیتال مستقل و امن برجسته شده است. در این میان، جمهوری خلق چین به عنوان شریکی راهبردی ظاهر شده که هم از نظر فناوری و هم اقتصادی توانسته خلأ ناشی از تحریم‌ها را تا حدی پر کند.

گزارش‌های متعدد از پاکسازی ناگهانی دو ژنرال ارشد حزب کمونیست چین، یعنی ژانگ یوخیا (معاون رئیس کمیسیون مرکزی نظامی) و لیو ژنلی (رئیس ستاد مشترک) توسط شی جین‌پینگ است. این اقدام که به اتهام «نقض جدی انضباط و قانون» صورت گرفته، می‌تواند به انزوای بیشتر شی در رهبری نظامی منجر شود و هزینه‌های استراتژیک برای آمادگی ارتش چین در برابر چالش‌هایی مانند تایوان افزایش دهد.

بروکسل در عین حالی که درهای تعامل با چین را باز نگه داشته، هم‌زمان در حال پیشبرد طرح‌هایی برای ممنوعیت فعالیت شرکت‌های چینی در بخش‌های با فناوری حساس و اعمال مقررات سخت‌گیرانه «خرید اروپایی» برای بیرون راندن آن‌ها از بازارهای کلیدی است.

کارشناس غرب آسیا می گوید:از نظر اسرائیل، چین کشور بسیار مهم و غیر قابل چشم پوشی است. بنابراین، اسرائیل همواره تمام تلاش خود را به کار گرفته تا چین را که عضو گروه ۱+۵ است، برای مقابله با فعالیت های هسته ای جمهوری اسلامی ایران قانع و به مخالفت با ایران وا دارد.