سفر محرمانه و پرحاشیه سپتامبر ۲۰۲۶ نتانیاهو به ابوظبی نشان داد که روابط زیرپوستی و امنیتی تل‌آویو با پایتخت‌های منطقه، فراتر از پروتکل‌های رسمی دیپلماتیک جریان دارد. این سفرها اگرچه با هدف مدیریت بحران‌های سیاسی داخلی و هماهنگی‌های امنیتی علیه تهدیدات مشترک انجام می‌شوند، اما نشان‌دهنده اتکای ساختار سیاسی اسرائیل به دیپلماسی در سایه برای پیشبرد اهداف استراتژیک خود است.

بر خلاف ادعاهای مکرر مقامات واشنگتن مبنی بر پایان قریب‌الوقوع درگیری و ارزیابی‌های رایج درباره دستیابی به یک توافق دیپلماتیک سریع، جنگ میان ایران و ایالات متحده وارد یک وضعیت فرسایشی و خودپایدار شده است؛ کارزاری که در آن هیچ‌یک از دو طرف توان دستیابی به اهداف غایی خود را ندارند، اما از منابع کافی برای ادامه جنگ برخوردارند و توقف تنش را پرهزینه‌تر از تداوم نبرد ارزیابی می‌کنند.

بیش از دو دهه پس از اشغال نظامی، تمامی درآمدهای حاصل از فروش نفت عراق همچنان پیش از رسیدن به بغداد راهی نیویورک می‌شود؛ سازوکاری مالی که در ابتدا برای محافظت از دارایی‌های این کشور در برابر طلبکاران طراحی شده بود، اما امروز به اهرم فشاری قدرتمند در دست واشنگتن بدل شده تا جریان نقدینگی را مهار کرده و عراق را برای همراهی با تحریم‌ها و تقابل با ایران تحت فشار بگذارد.

کورش احمدی، دیپلمات پیشین و تاریخ‌پژوه در گفتگو با خبرآنلاین تاکید کرد: با توجه به بی نتیجه ماندن ابتکار دیپلماتیک ایران قبل و در جریان مجمع عمومی سازمان ملل، شاید به چند هفته ای زمان برای شکل گیری یک ابتکار دیپلماتیک جدید نیاز باشد. چون ابتکار بعدی باید حاوی عناصر جدیدی باشد و برخی تحولات در صحنه عمل را نیز در نظر داشته باشد.

رد علنی پیشنهاد هفت‌روزه ایران از سوی دونالد ترامپ، در حالی رقم خورده که تهران همچنان می‌گوید پاسخ رسمی واشنگتن را از مسیر میانجی‌ها دریافت نکرده و عباس عراقچی تأکید دارد شروط ایران تغییر نکرده است. این پیشنهاد که بر توقف محاصره دریایی و تحریم‌های نفتی، بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات استوار بود، حالا در مرکز یک پرسش مهم قرار گرفته است: آیا تهران واقعاً به دنبال احیای مسیر مذاکره بود یا همزمان می‌خواست پیش از دور تازه تشدید تنش، ابتکار دیپلماتیک را در دست بگیرد و مسئولیت رد این مسیر را متوجه واشنگتن کند؟

پرسش اصلی امروز این نیست که آیا آمریکا به‌طور ناگهانی به دنبال «دوستی» با ایران است یا خیر بلکه پرسش دقیق‌تر این است که چه مجموعه‌ای از عوامل واشنگتن را به این نتیجه نزدیک می‌کند که ادامه بحران بدون یک چارچوب توافقی، ممکن است هزینه‌هایی داشته باشد که مدیریت آنها دشوارتر از دستیابی به یک توافق محدود باشد.

تکیه چندساله دربار سعودی بر خرید نفوذ شخصی از طریق انتقال میلیاردها دلار به کسب‌وکارهای خصوصی دونالد ترامپ و دامادش، نه تنها نتوانست چتر امنیتی ایالات متحده را برای ریاض حفظ کند، بلکه با آغاز جنگ ویرانگر واشنگتن علیه ایران و حملات فلج‌کننده به خطوط لوله و بنادر عربستان، بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان را در محاصره‌ای بی‌سابقه و بدون پشتیبان رها ساخته است.

هم‌زمان با حضور بی‌سابقه هیئت عالی‌رتبه ایرانی در مقر سازمان ملل متحد و انجام مذاکرات غیرمستقیم سه‌ساعته میان طرفین، تحرکات دیپلماتیک برای آزمودن راه‌های خروج از بحران و توقف جنگ شتاب گرفته است؛ با این حال، تحلیلگران بین‌المللی دستیابی به یک توافق یا گشایش ملموس در کوتاه‌مدت را به دلیل پابرجا بودن اختلافات بنیادین، تداوم لفاظی‌های نظامی تند و مسئله بازگشایی تنگه هرمز بعید ارزیابی می‌کنند.

آیا تغییر ترکیب کنگره می‌تواند مسیر مذاکرات ایران و آمریکا را دگرگون کند. پاسخ به این پرسش، پیش از آنکه به آرایش حزبی مجالس مربوط باشد، به درک درست از ماهیت قدرت در نظام سیاسی آمریکا وابسته است.

سران کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در حالی روز سه‌شنبه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با رئیس‌جمهور آمریکا دیدار می‌کنند که هم‌زمان با تصمیم‌گیری سرنوشت‌ساز کاخ سفید برای تشدید حملات یا توقف جنگ، میان دو کابوس بزرگ گرفتار شده‌اند: هراس از گسترش دامنه نبرد با ایران و هم‌زمان نگرانی عمیق از کاهش حضور نظامی و فروریختن چتر حمایتی واشنگتن.